Pawłowice
Wioska powstała w XIII stuleciu. Do czasów uwłaszczenia chłopów w XIX w. była dobrem rycerskim Pawłowskich herbu Leliwa, a w dalszej kolejności von Gusnarów i ich spadkobierców baronów von Reitzenstein. Wymienione rody były wyznania katolickiego, dlatego w okresie reformacji Pawłowice były ostoją tej konfesji na ziemi pszczyńskiej. Z XVI - wiecznego rodu Pawłowskich pochodził biskup czeskiej diecezji ołomunieckiej ks. Stanisław. To on był zwolennikiem osadzenia w 1587 r. na tronie polskim arcyksięcia Mak-symiliana Habsburga. Wspomagał go własnym wojskiem morawskim w przegranej bitwie pod Byczyną. Był wybitnym dyplomatą cesarskim. Za zasługi dla Habsburgów cesarz Rudolf II podniósł go do godności książęcej.

Na wspomnienie zasługują m.in. włościańskie rody Brandysów i Pisarków, które wielce zasłużyły się dla sprawy narodowej. Spośród tych pierwszych najbardziej znanym jest ks. Jan (1886 - 1970), m.in. kapelan śląskich wojsk powstańczych , a czasie drugiej wojny światowej kapelan wojska polskiego na Bliskim Wschodzie, awansowany do stopnia generała. Z rozgałęzionego rodu Pisarków na pamięć zasługuje Józef (1882 - 1972), działacz niepodległościowy w czasie plebiscytu i powstań śląskich, organizator spółdzielczości, poseł na Sejm II Rzeczypospolitej. W marcu 1945 r. Armia Czerwona, tracąc ponad tysiąc poległych i trzykrotnie więcej rannych, toczyła tu zaciekłe walki z wojskiem niemieckim. To ta wioska w czasie wojny poniosła na ziemi pszczyńskiej największe straty. Jej zabudowania zostały zniszczone, a resztki ocalałego inwentarza żywego i martwego rozgrabione. Powierzchnia wsi Pawłowice wynosi 17,9 km2. Mieszka w niej 2960 osób. Liczy 235 gospo-darstw pow. 1 ha oraz 838 nieruchomości. Głównym źródłem utrzymania ludności jest praca w miejscowej kwk "Pniówek", jak i w sąsiednich kopalniach, okolicznych zakładach przemysłowych oraz w miejscowych firmach produkcyjnych, usługowych i handlowych (ok. 400 podmiotów gospodarczych). Rolnictwo nie jest już głównym źródłem dochodów mieszkań-ców. Wioska posiada pełną infrastrukturę techniczną.

Pawłowice Osiedle
Osiedle, w którym dziś jest ok. 7400 mieszkańców, powstało przy kwk "Pniówek". Pierwszy budynek zbudowano w 1980 roku, zaś ostatni w roku 1991. Zabudowa zajmuje 24 ha po-wierzchni i składa się z 32 budynków czteropiętrowych. Znajduje się w nich 17867 mieszkań składających się z 6031 pokoi. Ich łączna powierzchnia wynosi 99305 m2. Osiedle, pod na-zwą "Wyodrębnione Osiedle Pawłowice" jest składową Górniczej Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego im. St. Staszica w Wodzisławiu. Posiada własną administrację, ekipę kon-serwatorów (całodobowe dyżury) oraz zespół dozorców. Istnieje tu duża szkoła podstawowa, gimnazjum oraz liceum. W 1986 erygowano parafię katolicką pw. Podwyższenia Krzyża i zbudowano nowy kościół.

Pielgrzymowice
Wioska powstała w XIII wieku przy szlaku wiodącym przez Bramę Morawską. Do czasu uwłaszczenia w XIX w. była własnością różnych, często zmieniających się, rodów szlacheckich. Ostatnim z nich byli baronowie Reitzenstein. Ich folwark w latach II RP został wyku-piony przez państwo i rozparcelowany.

Z Pielgrzymowic pochodził czołowy działacz narodowy doby odrodzenia narodowego na Śląsku, Karol Miarka (1825 - 1882). Nim rozwinął swoją polityczną, społeczną i wydawniczą działalność, przez 19 lat sprawował w swej rodzinnej wsi funkcję kierownika szkoły, którą przejął po ojcu. Na budynku, w którym się urodził i pracował, nieco w 1970 r. przebudowanym, widnieją tablice poświęcone jego pamięci. W środku wsi, na wzgórzu, wznosi się zabytkowy drewniany kościół parafialny. W północnej części miejscowości dostrzegamy kompleks budynków Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci niepełnosprawnych (90 podopiecznych dziewcząt), który wzorowo prowadzą siostry zakonne Jadwiżanki. Tutejsza wieś posiada nowoczesne zabudowania szkolne, w których mieści się podstawowówka i gimnazjum.

Pielgrzymowice są krajobrazową najbardziej atrakcyjną miejscowością ziemi pszczyńskiej. Rozciągają się na 13 km2 i liczą ok. 2200 mieszkańców. Przeważająca część ludności utrzymuje się z pracy w okolicznych zakładach przemysłowych i usługowych. W odległości kilku km znajdują się przejścia graniczne do Czech (Zebrzydowice, Marklowice).

Warszowice
Dzieje wioski rozpoczynają się w XIII w. W okresie feudalnym była ona własnością książąt pszczyńskich. W wyniku Reformacji 1/3 mieszkańców pozostała przy wyznaniu ewangelickim. Część z nich, uznająca się za mniejszość niemiecką, uszła w 1945 r. przed Armią Czerwoną lub też została po wojnie wysiedlona do Niemiec. Opuszczone gospodarstwa przekazano Polakom wypędzonym przez władze radzieckie z Kresów Wschodnich (wioska Stanisłów-ka, pow. Żółkiew). Wieś została poważnie zniszczona w czasie walk w marcu 1945 r. Między innymi Niemcy zburzyli wtedy neogotycki kościół ewangelicki, spalił się również zabytkowy drewniany kościół katolicki, zniszczona została szkoła, mosty i wiadukty oraz wiele domostw. Warszowice rozciągają się na 15 km2 i liczą 1700 mieszkańców. Są równoleżnikowo rozciągającą się rzędówką, którą południkowo przecina bardzo ruchliwa droga krajowa 81. Równolegle do niej przebiega linia kolejowa. W północnej części wsi znajduje się wspomniany już wcześniej teren Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej (tzw. Pola Warszowickie). Wśród zabudowań wyróżniają się: katolicki kościół parafialny (uk. 1959 r.), nowy kościółek ewangelicki (wyb. 1981 r.) oraz wspaniale przed kilku laty rozbudowany kompleks budynków tu-tejszej podstawówki.

Krzyżowice
Dzieje wsi sięgają końca XIII stulecia. Wówczas, równolegle z założeniem wsi na prawie niemieckim, powstała tu parafia katolicka i zbudowano pierwszy kościół. W czasach feudalnych wioska z tutejszym dworem (folwarkiem pańszczyźnianym) należała do panów pszczyńskich. Przez blisko sto lat, na przełomie XVI i XVII stulecia, Krzyżowice za sprawą luterańskich właścicieli, baronów pszczyńskich, były wyznania ewangelickiego. W okresie rekatolizacji (przełom XVII i XVIII w.) większość mieszkańców przeszła na konfesję katolicką. W drugiej połowie XIX stulecia zaznaczył się tu silnie ruch polskiego odrodzenia narodowego. To z tej wioski pochodzi wielu polskich działaczy narodowych i powstańczych. Wy-mieńmy tu chociażby chłopskiego syna, Jana Kowalczyka, znanego polityka, ekonomistę, dyplomatę i publicystę. Jego książka "Zbójnik opiekun", opisująca losy chłopów pańszczyź-nianych XVIII w., miała w okresie międzywojennym wielu czytelników. Powierzchnia Krzyżowic wynosi 10 km2. Mieszka tu 1060 osób. W trzydziestoletnim budynku szkolnym mieści się sześcioklasowa podstawówka oraz przedszkole. W zachodniej części wsi wznosi się na wzgórzu murowany kościół z końca XVIII w. Pod wioską kwk "Pniówek" prowadzi intensywną eksploatację węgla kamiennego, co objawia się odkształceniami po-wierzchni wsi i szkodami górniczymi.

Pniówek
Pniówek należy do najmłodszych sołectw Gminy. Powstał w ramach tzw. kolonizacji fryde-rycjańskiej w końcu XVIII w. Tutejsi osadnicy od początku posiadali na własność zabudowa-nia oraz 2 ha roli. Byli ludźmi wolnymi i nie odrabiali pańszczyzny. Wioska ma zaledwie 4,5 km2 i liczy tylko 620 mieszkańców. Dzieci uczęszczają do szkół w sąsiednich miejscowościach.

Jarząbkowice
Ta niewielka wioska, zajmująca niespełna 7 km2, od lat niezmiennie licząca ok. 580 mieszkańców, istniała już na początku XIV stulecia. Centralnym jej punktem był i jest mają-tek ziemski, własność różnych dawnych rodów szlacheckich, dziś własność państwowa Agencji Rolnej. Niespełna 1/3 terenów rolnych wsi użytkują miejscowi chłopi. Miejscowość nigdy nie posiadała szkoły ani kościoła. Dzieci naukę pobierają w sąsiednim Bąkowie (gm. Strumień, pow. Cieszyn) oraz w Pielgrzymowicach.

Golasowice
Początki wioski sięgają XIII w. W czasach feudalnych była w ręku szlachty, od XVI stulecia ewangelickiej. W okresie Kontreformacji znaczna część mieszkańców pozostała przy wyznaniu ewangelickim. Dzięki wsparciu ewangelickiego dziedzica wybudowano tu w drugiej połowie XVIII duży kościół i utworzono parafię, do której należą także ewangelicy z okolicznych wsi. W końcu XVIII w. oraz na początku XX na polach dworskich założono dwie kolonie, które zasiedlono głównie Niemcami ewangelikami, między innymi z Węgier. W okresie II RP w tutejszej wsi przeważała mniejszość niemiecka. W 1945 r., wobec zbliżania się Armii Czerwonej, część tej ludności opuściła wioskę, niektórych pozostałych wywieziono po wojnie na teren niemiecki. Zwolnione gospodarstwa zasiedlono Polakami wyrzuconymi przez władze radzieckie z Podola, ze wsi Skorodyniec, pow. Czortków (36 rodzin). Golasowice zajmują 8,12 km2. i liczą 1120 mieszkańców. Spośród budowli na uwagę zasłu-guje katolicki kościół parafialny. Zbudowano go w 1977 r. obok miejsca, na którym stał spa-lony w 1973 r. zabytkowy XVI - wieczny kościół drewniany. W wiosce funkcjonuje przedszkole oraz sześcioklasowa szkoła podstawowa.